Jurnallar Oxu və yüklə

Bağışlayan və mehriban Allahın adı ilə. O, bütün varlıq aləmini heçdən xəlq etdi. Bəşəri yaratdıqlarının tacı və Öz xəlifəsi qərar verdi. Yer üzərinin ilk insanı Allahın xəlifəsidir. Bu o deməkdir ki, Allahın məqsədi insanların mənəvi kamilliyə çatmaları və ibadət etməklə Onunla həmsöhbət olmalarıdır. O, Quran adlı naməsini bəndələrinə gondərməklə onları Öz ziyafətinə dəvət etdi. Quran Kərim Allahla bəndələri arasında bir bağdır. Hər kəs bu bağı qırsa rəhmətdən məhrum olaraq zülmətdə qərq olar. İnsaniyyətə ən böyük xidmət bu ilahi bağın möhkəmliyini qorumaqdır. “Əbədi Nur”Quran maarifi mərkəzi bu yolda özünün kiçik xidmətilə fəxr edir.  

mag1mag2mag3mag4

mag5mag6mag7

Əbədi Nur - uşaq nəşri İnstitutun məhsullarınan

“Əbədi Nur-  uşaq nəşri, “Əbədi Nur”un fəaliyyəti kənarında uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş mədəni-maarif işidir. Bu mərkəz, ölkəmizin gələcəyi olan əziz körpələrin milli və mənəvi ruhda böyüməsi üçün çalışmaqdadır.  “Əbədi Nur”un fəal kallektivi bu mərkəzdə bir-birindən maraqlı kitablar hazırlayıb çap etməklə əziz uşaqları sevindirirlər. “Laylalar”, “Kərbəla qəhrəmanları”, “Üsulid-din” və “Bal arısı” jurnalı bu kallektivin nəşr edərək sevimli uşaqların əllərinə çatdırdığı kitablardandır. Yaxın gələcəkdə “Əbədi Nur” mərkəzi özünün yeni-yeni nəşr edəcəyi kitablarla uşaqlarımızı sevindirəcəkdir.

Terminlər: Sünnə və bidət

Rate this item
(1 Vote)

Terminlər

Sünnə və bidət

 

Sünnə və bidət iki islami istilahdır və hər birinin mənasının tanınması digərinin tanınmasına bağlıdır. Müəmmalı və anlaşılmaz hallarda isə bir-birilə müqayisə olunmalıdır.

Sünnə lüğətdə üslub və sirə mənasındadır  – istər yaxşı, istərsə də pis olsun. İslam şəriətində isə Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) əməl və sözlərindən ibarət olan və Qurani-kərimdə aşkar şəkildə qeyd olunmayan əmr, nəhy və yol göstərmələr mənasındadır. Həmçinin Peyğəmbərin (s) bir şeyi müşahidə edib onu təsdiqləməsinə də şamil olur. Yəni Peyğəmbər (s) hər hansı bir müsəlmandan gördüyü bir işi onun üçün qadağan etməyibsə və həqiqətdə öz sükutu ilə o əməli təsdiqləmişsə, sünnə ona da şamil olacaqdır. Buna görə də «kitab» və «sünnə» kimi şəri dəlillərə Quran və hədis də deyilir.

Bidət – «bid» kəlməsi lüğət baxımından yeni zühur edən və yeni bir iş mənasındadır. Dində isə bidət dedikdə hər hansı ixtira olunmuş yeni bir saxta işi və sözü şəriət sahibinə aid etmək nəzərdə tutulur.

İctihad

  1. Lüğətdə ictihad İbn Əsir deyir: «İctihad – iftial vəznində olub bir şeyi əldə etmək üçün çalışmaq mənasında olan cəhd kökündən alınmışdır. Çalışmaq, səy etmək və fəaliyyət göstərmək də bu mənaya aiddir.
  2. İstilahda ictihadİctihad hər hansı bir iş barəsində çalışmaq və qüvvə sərf etməkdən ibarətdir. Bu kəlmə çətin və ağır işlərdən başqa yerlərdə işlənməz. Lakin bu kəlmə alimlərin istilahında şəriət hökmləri elminə yiyələnmək yolunda çalışmaq və səy etmək mənasına aid edilmişdir. İctihadın həqiqəti təfsili dəlillərin dərk olunmasında çalışmaq və qüvvə sərf etməkdən, yəni Allahın kitabı, Peyğəmbərin sünnəsi, icma və qiyasdan ibarətdir.

 

Sirə İslam tarixçiliyi janrlarından biridir. İslam mühəddislərinin həyatı, fəaliyyəti və davranışları haqqında məlumatlara, habelə bu mövzuda yazılmış kitablara «siyrə» deyilir. Daha başqa mənayla desək, Muhəmmədin (s) həyatı haqqındakı kitablar «siyrə» adlanır. İbn İshaq, İbn Hişam, Hələbi və s. müəlliflər tərəfindən qələmə alınmış siyrə kitabları, xüsusilə məhşurdur.

Türbət lüğəti mənada «torpaq» deməkdir. Adətən, İslam müqəddəslərinin məzarı üzərindən götürülmüş torpağa «türbət» deyilir. Dahi İmam Hüseynin (ə) dəfn olunduğu Kərbəla torpağı «türbət» adlanır. Türbətdən təbərrük məqsədi ilə istifadə edilir. Şiə məzhəbində namaz zamanı Kərbəla türbətindən düzəldilmiş möhürə səcdə etmək böyük savaba malikdir. Şəriət  hökmlərinə görə, vəfat etmiş müsəlmanı dəfn edərkən yanağının altına və sinəsinə azacıq türbət tökmək savabdır. Türbətin bəzi şəfaverici xüsusiyyətləri də vardır. Tarixdə ağır xəstəliyə düçar olmuş şəxslərin türbət vasitəsilə sağalmaları haqqında çoxlu faktlar vardır.

İlahiyyatçı, Sara Zahidqızı

 

 Müəlliflik Hüququ Əbədi Nur Müəssiəssinə aiddir

 

 [...]

Read more 0

Terminlər

Rate this item
(1 Vote)

 

Terminlər

«Fasiq»  sözünün mənası

 

Fisq  lüğətdə mənası «çıxmaq, xaric olmaq» deməkdir. «Fəsəqə» yəni, «xaric oldu». «Fasiq» «düz yoldan çıxan adama» deyilir. «Fasiq» sözü əsasən,İslam terminində istifadə olunur, fiqhi termində isə «adil» kəlməsinin müqabilində işlənir.

 Adil – lüğətdə mənası «məhkəmə», «ədalət hökmü», «Allahın ədaləti», «fəlsəfə ədaləti» kimi işlənməklə yanaşı,«fiqhi ədalətə» də şamil olur. Adil o adama deyilir ki, Allahın haram etdiyi böyük günahlardan çəkinsin (müctəhidlərin şərtində və imam camaatın şərtində deyildiyi kimi), kiçik günahlara isə israr etməsin. Məsələn, ildə, on ildə bundan bir dəfə kiçik günah görünsün. Belə şəxsə «adil» deyilir. Əksi isə «fasiq»dir. Yəni, böyük günahı açıq-aşkarda edən adam.

Nüzul səbəbləri nə deməkdir?

 

Nüzul səbəbi (şəni nüzul) «nəzələ» sözün kökü olub, lüğətdə «nazil olmaq», «enmək» mənasındadır.Lüğətdə bir neçə mənada gəlsə də, Quranda əsasən «nazil olmaq» mənasında işlənib.Quranın ayələri tədriclə və müəyyən müddətə nazil olubdur. Quranın tədriclə nazil olmasının bir məsələ ilə əlaqəsi vardır. Ona da «nüzul səbəbləri», yaxud «şəni-nüzul» deyirlər.

Quran ayələri iki hissəyə bölünür:

1. Ümumi camaatı hidayət və irşad etmək üçün nazil olan ayələr.

2. Xüsusi səbəbə görə nazilolan ayələr.

Surələrin çoxu Peyğəmbərin (s) risaləti dövründə baş verən hadisələrlə əlaqədar və ya ondan olunan suallara cavab olaraq nazil olmuşdur. Bu səbəblərə «nüzul səbəbləri» və yaxud «şəni-nüzul» deyilir.

Təhrif lüğətdə bir neçə məna daşıyır. Əsasən kəlməyə aiddir. «Döndərmək», «çevirmək», «dəyişmək», «bir kəlməniöz əsl halətindən və ya kökündən (mənaca) dəyişmək»dir. Bəzən kəlmədə bir hərfi belə dəyişmək də, istər mənası aradan getsin, istərsədə qalsın, təhrif hesab olunur.Bu mənaların bəzilərinə Quranda da rast gəlmək olar.

Əgər hər hansı bir kəlmə və ya ifadə özünün həqiqi mənasında deyil, digər mənalarda işlənilərsə, təhrif olunmuş hesab olunur. «Nisa» surəsinin 46-cı ayəsində bu barədə deyilir: «Yəhudilərdən bir qismi sözlərin yerini dəyişib təhrif edir...»

Təravih namazıRamazan ayının gecələrində təhəccüdlə məşğul olmaq çox təkid olunmuş müstəhəb əməllərdən sayılır.

 

Təravih kəlməsinin lüğəti və istilahi mənası

Təravih «tərvihə»nin cəmidir. Tərvihə «rahət» kəlməsindən götürülmüşdür. «Rahət» –yorğunluğu və çətinliyi aradan aparmağa deyilir. Tərvihə isə əslində ümumi şəkildə oturuşa deyilir. Elə buna görə Ramazan ayının gecələrində qılınan dörd rükətli namazların arasında oturuşa deyilir. Çünki insanlar hər dörd rükətdən sonra istirahət etdikləri üçün ona tərvihə deyilir. Tərvihə də ərəb dilində «rahət»in təkidir (yəni onun bir dəfəsinə deyilir).

Təhəccüdgecəni oyaq qalaraq ibadətlə məşğul olmağa deyilir.

TərtilYumşaq, ahəstə, kəlmələrdəki ədəb qaydalarına riayət etməklə, Quranı düzgün qaydalarla, aramla, xoş avazla, kəlmələri gözəl əda etməklə oxumaqdır. Quranın qiraətində tərtil, nəzm, ayələri təcvid qaydaları ilə oxumaq və vəqf yerlərini qorumağa deyilir.

Bəyyinə sözünün mənası sözə «aydınlıq gətirmək» deməkdir. Yəni, insan bir sözü dedikdə onu açıqlamaq üçün gətirdiyi dəlil-sübut çox aydın olmalı və qaranlıq heç bir məqam qalmamalıdır. İnsanın bir sözü sübut etmək üçün aydın dəlillər gətirməsinə «bəyyinə» deyilir. «Bəyyinə» Quranın sifətlərindən biridir.

Hikmətkəlməsi lüğətdə «hökm» sözündən götürülmüşdür. «Hökm» - «yasaq» mənasındadır. Çünki ədalətli hökm zülmə mane olur. Atın və ya digər heyvanların cilovuna (hökm maddəsindən götürülməsinə əsasən) «həkəmə» deyilir. Çünki o, heyvanı yüyənləyir. Elm «hikmət» adlanıb, ona görə ki, alimin cəhlini, biliksizliyini aradan qaldırır. Həmçinin, toxunulmaz bir şey «möhkəm» sifəti ilə vəsf olunur. Əslində hikmət «ehkam» sözündən götürülüb, elm, söz, əməl və hər bir şeydə möhkəm olmaq mənasındadır. «Hikmət» kəlməsi lüğət baxımından bir şeyin möhkəm olmasından xəbər verir, maddi və mənəvi baxımdan toxunulmaz və güclü olan hər bir şeyə şamil olunur.

 

Hikmət kəlməsinin Quran və hədisdə mənası

Qurani-Kərimdə «hikmət» kəlməsi 20 dəfə işlənib. Allah-Taala bu səmavi kitabda 91 dəfə özünü «həkim» («hikmət sahibi») kimi tanıtdırıb. Bu kəlmənin İslam mənbələrində işlənmə yerlərinə diqqət etdikdə məlum olur ki, Quran və hədis baxımından «hikmət»in tərifi belədir: «İnsan tərəfindən məqsədə nail olmaq üçün möhkəm şəkildə elmi, praktiki və psixoloji hazırlıqlara «hikmət» deyilir.

Sünnət – Lüğətdə üslub və yol deməkdir. Hədis elminin terminlərində- məsum imamların sözü, əməli və təsdiqindən ibarət olan hekayələrə sünnət deyilər. Məsələn, hədislə sünnəti bir-birindən ayırmaq üçün belə bir misal gətirmək olar. Tutaq ki, hər hansı bir məsum söyləyir: “Peyğəmbər (s) namaz qılanda axırıncı səcdəni uzun deyərdi. Mən bunu belə görmüşəm”. Məsumun bu sözü hədisdir, amma Peyğəmbərin (s) sonuncu səcdəni uzun deməsi sünnətdir. Hədis yalnız sözə deyilir, sünnət anlayışı isə daha geniş olub həm sözü, həm əməli və həm də təsdiqi əhatə edə bilər.

Hədisi-Qudsi – Qurani-Kərimin ayələri Allah tərəfindən əziz İslam Peyğəmbərinə (s) (həm kəlməsi, həm də mənası), cənab Cəbrail vasitəsilə nazil olmuşdur. Həmçinin, Peyğəmbərimiz (s) öz həyatı boyu elə sözlər buyurmuşdur ki, onlar da Allah tərəfindən cənab Cəbrail vasitəsilə o həzrətə göndərilmişdir, ancaq bunlar ayə deyildi, ecaza malik olmamışdır. Bu qəbil sözlərə Hədisi - Qudsi deyilir.

Mushəf – Quranın digər adlarındandır. Lüğətdə mənası səhifələnmiş kitabdır. Bu ad Quranda qeyd olunmasa da Peyğəmbərin (s) rəhmətindən sonra müsəlmanlar arasında geniş yayılan məşhur adlardan olub. “Səhifə” yazılmış olan hər bir şeyə şamil edilir. Mushəf isə iki tərəfli cild arasında yerləşmiş yazılı səhifələrin məcmuəsidir.

İstifadə olunan ədəbiyyat:

«Əd-durrul-mənsur», 6/512

«Mocəmu-məqayisul-lüğə» – «həkəm» sözü

«Əs-sihah», 5/1902

«Ruhul-məani», 3/41

İlahiyyatçı, islamşünas: Vəsilə Zahidqızı

 

Müəlliflik Hüququ Əbədi Nur Müəssisəsinə aiddir

 

 [...]

Read more 0

Təfsiri Əyyaşi

Rate this item
(1 Vote)

Təfsiri Əyyaşi

«Təfsiri Əyyaşi» - əhli-şiənin qədim təfsirlərindəndir. Onun yazılma tarixi «Qeybəti-suğra» əsrinə təsadüf edir. «Təfsiri Əyyaşi» adı ilə tanınan bu təfsir Əbunəsir Muhəmməd ibn Məsud Əyyaşidən təlif olunmuşdur.

O, III əsrin alimlərindəndir və bu təfsir «Təfsiri rəvayi»dir (hədis əsasında yazılmış təfsir), yəni nəqli təfsirdir.Bəzi rəvayətlərdə müəllif Muhəmməd ibn Məsud Səmərqəndi (Əyyaşi) adı ilə də təqdim olunmuşdur.O, əvvəllər əhli-sünnə məzhəbinin ardıcıllarından olub və sonralar isə şiəliyə üz tutmuşdur. Şeyx Kuleyni ilə həməsr olmuşdur.

Bu təfsirdə sözlər rəvan üslubu ilə yazılmış və incə məqamlar diqqətdən kənar qalmamışdır.Xüsusilə, ayələrin təfsirində Əhli-beytin (ə) zəka və istedadı mədh olunmuş və üstünlükləri geniş yer tutmuşdur.“Təfsiri Əyyaşi” nin digər təfsirlərdən fərqli cəhəti budur ki, bu təfsirdə fiqhi bölmə və əhkam ayələri daha çox nəzərə çarpır. Həmçinin qədim imamiyyə təfsirlərindən olan «Təfsiri qiraəti Kufi», «Təfsiri Əli ibn İbrahim Qummi»nin təfsirlərində də bu bölmə diqqətdən yayınmır.«Təfsiri Əyyaşi»də təfsir mətləblərindən əlavə,fiqhi və kəlam məsələlərindən də bəhs olunur. Bu təfsirin birinci cildi «Həmd» surəsinə şamil olub, axır surəsi isə «Kəhf»ə qədərdir. İkinci cildi isə itib və aradan getmiş hesab olunur.

Bu təfsirin iki qədim nüsxəsi yazılardan yox olmuş sayılır. Həmçinin, iki qədim nüsxəni Əllamə Məclisi hal-hazırda əldə olunan sənədlərlə müqayisə etmiş və həmin yazıların məxfi şəkildə yox olmasını müşahidə etmişdir.«Təfsiri Əyyaşi»nin sənədini etibardan salan əsas amil budur. Bu təfsirin əsas iki problemi var:

  1. Bəzən insan savab qəsdiilə bir iş görər, amma həqiqətdə savab etməz və işin əsl simasını aradan aparar (Belə bir hədis var ki, «İlahi, bizim o günahlarımızı bağışla ki, onu savab bilib etmişik») «Təfsiri Əyyaşi»də bu qəbildəndir.Əyyaşi öz təfsirini hər nə qədər gözəl üslubla, hədislərə istinad edərək yazsa da, sonralar naməlum bir şəxs həmin təfsiri götürüb, sənədlərini yox edib ki, camaatın əlində hədisin sənədi olmasın və ondan rahat istifadə edə bilməsinlər. Beləliklə, yalnız hədisin mətni qalıb. Ona görə də hədis əsasında qalan təfsirlər mürsəl hədislərdir. Mürsəl, yəni sənədi olmayan və bu təfsiri etibardan salan bir problemdir. Hal-hazırda bizim əlimizdə «Təfsiri Əyyaşi»yoxdur, müxtəsər təfsiri Əyyaşi var. Təfsir elminin mənbələrinə müraciət etməklə bu məsələyə aydınlıq gətirmək olar.
  2. Bütövlükdətəfsir bizim əlimizə gəlib çatmamışdır.«Həmd» surəsindən «Kəhf» surəsinə qədərdir və iki cildi var. Bu təfsir ikinci dərəcəli rəvayi təfsirlərdən hesab olunur.

  

İlahiyyatçı, islamşünas: Vəsilə Zahidqızı

 

Müəlliflik Hüququ Əbədi Nur Müəssisəsinə aiddir

 

 

 

 [...]

Read more 0

Əl-Bürhan təfsiri

Rate this item
(1 Vote)

Əl-Bürhan təfsiri

 

Hicri qəməri tarixinin XII əsrinin əvvəlində şiənin ən mühüm rəvayi təfsirlərindən biri ərəb dilində yazılmış müəllifi Seyid Haşim ibn Süleyman Hüseyn Tubəli Bəhrani olan “Əl-Bürhan”dır. Təfsirin müəllifi rəvayi üslubu ilə şiə alimi, müfəssir və mühəddisdir. O, rəvayət üslubunda yazdığı beş cilddən ibarət bu təfsirində şəri elmləri, hekayələri, Peyğəmbər (s) haqqında xəbərləri və hər şeydən mühüm Əhli-beytin (ə) fəzilətiləri kimi mövzuları Quran ayələri ilə bəyan etmişdir. Əl-Bürhan təfsiri qədim gizli qalmış kitablarda təfsir barəsində olan Quran elmlərinin bir çox sirrlərini və hədislərini özündə cəmləmiş, müasir zəmanəmizin təfsirlərində naməlum qalan bir çox rəvayətləri oxuculara açıqlayır.

 

Müfəssirin həyatı ilə tanışlıq

 

“Bəhrani” adı ilə tanınmış Seyid Haşim ibn Süleyman Hüseyn Tubəli təfsirçi, mühəddis və şiənin böyük müəlliflərindən olmuşdur. O, hədis məsləkli alim kimi tanınmışdır. Seyid Haşim Süleyman Seyid Mürtəza ələmul-Hudanın nəvələrindən olmuş və onun nəsli yeddinci imama (Musa ibn Cəfərə) çatır. O, hicri qəməri ilini təqribən 1050-ci ilində ruhani ailəsində, Bəhreynin Tubəli vilayətində “Kutəkan”da dünyaya göz açmışdır. O, zahirən öz təhsilinin mühüm dövrünü Məvtəneşdə keçirmiş, Məşhəd və Nəcəf kimi şəhərlərə səfər etmişdir. Məşhəddə Şeyx Bəhainin şagirdi olan hədis alimi Əbdüləzim Busi Abbas Əcmərabadinin hüzurunda olmuşdur. Nəcəf şəhərində də Şeyyx Fəxriddin Tərihi Rəmahidən rəvayət nəql etmək izni aldı. Onun digər rəvayət nəql edən böyükləri “Əl-Bürhan”da qeyd olunduğu kimi, Kuleyni, Şeyx Səduq və Şeyx Tusi olmuşdur. O, Bəhreyndə xüsusi müvəffəqiyyətə malik bir şəxs idi. Tədris və təlifdən əlavə, fiqhi rəhbərli və dini-ictimai mərciyyəti öhdəsinə almışdır. Qəzavətlə məşğul olur, məzlumların və zülm altında olanların işlərinə yetişir, Bəhreyn hakimləri və sultanları ilə mübarizə aparır, yaxşılıqlara dəvət və pisliklərdən çəkindimək işində çox ciddi şəkildə çalışırdı. Ona görə də camaatın arasında çox sevgiyə sahib idi. Çox sayda əsərlərinə və mərciyyət adına malik olduğuna baxmayaraq, heç bir əsərində fətva görülməyib. Bəziləri deyirlər ki, o təqvasının çoxuna görə risalə yazmaqdan çəkinib.

Bəhrani hicri qəməri ilinin 1107 və ya 1109-cu ilində doğulduğu Tubəlidə dünyasını dəyişdi və sonralar onun məqbərəsi şiə və qeyri-şiələrin ziyarətgahına çevrildi.

Təsisçi və baş redaktor

Quran elmləri üzrə mütəxəssis: Səadət Əlizadə

 

Müəlliflik Hüququ Əbədi Nur Müəssisəsinə aiddir

 

 [...]

Read more 0

«Mən lə yəhdurul-fəqih»

Rate this item
(1 Vote)

«Mən lə yəhdurul-fəqih»

 

Şeyx Səduq bu kitabda səhih hesab etdiyi Əhli-beytdən (ə) olan fiqhi rəvayətləri toplamışdır. Bu əsər şiələrin ən mötəbər dörd hədis mənbəsi olan «Kutubu-ərbəə»dən biridir. Yazıldığı gündən alimlərin diqqət mərkəzində olan bu əsərə kiçik və böyük hədis məcmuələri istinad etmiş və ondan rəvayət nəql etmişlər.

«Kutubu-ərbəə»dən biri olması baxımından hər bir müctəhidin şəri hökmlərin istinbatı üçün ona müraciət etməsi labüddür.

Şeyx Səduq bu kitabı Bəlx diyarından olan möhtərəm bir seyyidin istəyi ilə yazmışdır. Belə ki, həmin seyyid ondan istəmişdir ki, Muhəmməd ibn Zəkəriyya Razinin «Mən lə yəhdurut-tabib» kitabına bənzər fiqhlə bağlı bir kitab yazsın.

Şeyx bu istəyi qəbul etmiş və qeyd etmişdir ki, bu kitabda səhih və mötəbər rəvayətlər toplanacaq.

Şeyx Səduq bu kitabda yalnız İmamlardan (ə) rəvayət edən ilk ravinin adını qeyd edir. Rəvayətlərin sənədini isə kitabın sonunda verir ki, bu da kitaba müraciət edənin işini asanlaşdırır.

İlk əsərlərdə şiə fəqihləri, İmamların (ə) rəvayət və hədislərini nəql etməklə kifayətlənir, məsum İmamların (ə) sözlərinin kənarında şəxsi fikir və görüşləri qeyd etməyi özlərinə icazə vermirdilər. Belə ki, İmamın (ə) sözlərinin vəhy və Peyğəmbərin (s) təlimi ilə sadir olduğuna inanırdılar. Hətta hədislə bağlı olmayan bir kitab yazmaq istədikdə belə çalışırdılar ki, hədislərdə işlənən sözlərdən istifadə etsinlər. Şeyx Səduq da bu mərhələnin sonuncu alimlərindən hesab olunur. Onun bütün əsərləri ya hədis kitablarıdır, ya da hədislərin sözlərindən iqtibaslardır. Belə ki, hətta bəzi şiə alimləri deyirlər ki, bir məsələ barəsində rəvayətə rast gəlmədikdə Şeyx Səduqun sözlərinə istinad edə bilərik. Çünki rəvayətlərin sözlərindən istifadə etməkdə çox dəqiq olub buna daim riayət edir.

 

İlahiyyatçı, Ülviyyə Ağayeva

İstifadə olunan mənbə: www.tahoor.com

 

Müəlliflik Hüququ Əbədi Nur Müəssisəsinə aiddir

 

 [...]

Read more 0

Möminlər yalnız o kəslərdir ki...

Rate this item
(1 Vote)

 

Möminlər  yalnız o kəslərdir ki...

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إيماناً وَ عَلى‏ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ*

الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ*أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَريمٌ

«Möminlər yalnız o kəslərdir ki, Allah zikr olunduqda qəlbləri qorxar, Onun ayələri onlara oxunan zaman imanlarını artırar və daim öz rəblərinə təvəkkül edərlər».

«Həmin o kəslər ki, namaz qılar və onlara ruzi olaraq verdiyimizdən (həm maddi və həm də mənəvi ruzilərindən Allah yolunda) xərcləyərlər».

«Onlardır həqiqi möminlər! Onlar üçün Rəbblərinin yanında (dünyada və axirətdə Allaha yaxınlıq və mənəvi nemətlərdən ibarət) dərəcələr, bağışlanma, gözəl və bəyənilmiş ruzi vardır» («Ənfal» surəsi, ayə 2- 4).

 

    Qurani-Kərimdə möminlərin xüsusiyətlərinin sadalandığı yerlərdən biri də «Ənfal» surəsinin 2-4-cü ayələridir. Bu ayələrdə sözün həqiqi mənasında mömin olan şəxslərin bütün xüsusiyyətləri arasından beş xüsusiyyət seçilərək qeyd olunmuşdur. Bunlar elə xüsusiyyətlərdir ki, onlara malik olmaq bütün yaxşı sifətlərə malik olmağı tələb edir və iman həqiqətinə malik olmaqla yanaşıdır. Elə xüsusiyyətlərdir ki, əgər insan onların barəsində fikirləşib diqqət etsə, onlara malik olmağın nəfsi təqva, islah üçün, Allaha və Rəsuluna (s) itaət üçün hazırladığını görər. Həmin xüsusiyyətlər aşağıdakılardan ibarətdir:

  1. Allah zikr olunduqda qəlbin qorxub titrəməsi;
  2. Allah ayələrini eşitmək nəticəsində imanın artması;
  3. Təvəkkül;
  4. Namaz qılmaq;
  5. Allah verdiyi ruzidən xərcləmək.

 

İlk üç xüsusiyyət qəlbin əməllərindən, son ikisi isə bədən üzvlərinin əməllərindəndir. Xüsusiyyətlərin sadalanmasında həqiqi və təbii tərtibə riayət olunmuşdur. Belə ki, iman nuru tədricən qəlbə saçır və həqiqəti kamil olanadək artmağa doğru üz tutur. Onun birinci mərhələsi qəlbə olan təsiridir. Bu da Allah zikr olunduqda qəlbin qorxub titrəməsidir. «Möminlər yalnız o kəslərdir ki, Allah zikr olunduqda qəlbləri qorxar»cümləsi ona işarədir.

Bu iman eləcə genişlənməyə doğru üz tutub qəlbdə kök salmağa başlayır və Allaha dəlalət edən ayələrdə həmçinin, insanı haqq maarifə doğru yönəldən ayələrdə seyr etmək nəticəsində qəlbdə qol-budaq açır. Belə ki, mömin həmin ayələr barəsində nə qədər çox təfəkkür etsə, imanı bir o qədər artıb qüvvətlənir və nəhaətdə, yəqin mərhələsinə çatır.«Onun ayələri onlara oxunan zaman imanlarını artırar»cümləsi buna işarədir.

İnsanın imanı çoxalıb kamala çatdıqda və Rəbbinin məqamını və öz mövqeyyətini tanıyıb məsələnin həqiqətinə vardığı zaman və bütün işlərin Subhan Allahın əlində olduğunu və bütün varlıqların Ona tərəf qayıdacağı yeganə Rəbb olduğunu anladığı zaman Ona təvəkkül edərək, Onun iradəsinə tabe olmağı özünə vacib bilir. Həyatının bütün mərhələlərində onu özünə vəkil edib, onun üçün həyat yolunda müqəddər etdiyinə razı olur və Onun şəriət və əhkamına uyğun əməl və əmr və qadağalarını icra edir. «...Və daim öz Rəbblərinə təvəkkül edərlər»cümləsi bu mənaya işarədir.

    Elə ki, iman kamil şəkildə qəlbdə möhkəmləndi insan təbii olaraq übudiyyətə tərəf yönəlib öz Pərvərdigarına ixlas və təvazökarlıqla ibadət edir. Bu ibadət isə elə həmin namazdan ibarətdir. Bununla yanaşı, cəmiyyətə tərəf yönəlib onun ehtiyaclarını ödəyir, naqislik və çatışmazlıqları aradan qaldırır və Allahın ona bəxş etdiyi mal və elmdən və digər nemətlərdən infaq edir.«Həmin o kəslər ki, namaz qılar və onlara ruzi olaraq verdiyimizdən (həm maddi və həm də mənəvi ruzilərindən Allah yolunda) xərcləyərlər»cümləsi həmin mənanı çatdırır.

   Buraya qədər qeyd olunanlardan aydın olur ki, «imanlarını artırar» cümləsi keyfiyyət baxımından artıma işarədir. Yəni onların imanları kamala və şiddətlənməyə üz tutur. Belə olduqda bəzi müfəssirlərin kəmiyyət və möminlərin sayı baxımından çoxalması mənasına yozmaları düzgün deyildir.

«Onlardır həqiqi möminlər!»cümləsi İlahi bir hökmdür. Yəni həqiqi iman yalnız o kəslərin qəlbində özünə möhkəm yer tutaraq sabitləşib ki, yuxarıdakı beş xüsusiyyətə malik olsunlar.

«Onlar üçün Rəbblərinin yanında (dünyada və axirətdə Allaha yaxınlıq və mənəvi nemətlərdən ibarət) dərəcələr, bağışlanma, gözəl və bəyənilmiş ruzi vardır». «Məğfirət» kəlməsi İlahi güzəşt və bağışlanma mənasındadır. «Gözəl və bəyənilmiş ruzi» yaxşıların faydalanacağı behişt nemətləridir. Quranda bir neçə yerdə bu ifadə gəlmişdir. Məsələn:

 

فَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ

«Buna görə də bağışlanma və gözəl, ürəyəyatan ruzi iman gətirib yaxşı işlər görənlər üçündür» («Həcc» surəsi, ayə 50).

    Buradan məlum olur ki,  «Onlar üçün Rəbblərinin yanında  dərəcələr...vardır» cümləsindəki «dərəcələr»dən məqsəd Allaha yaxınlıq mərtəbələri və mənəvi kəramətin dərəcələridir. Belə ki, məğfirət və Cənnət Allaha yaxınlıq mərtəbələrinin nəticəsidir. Əlbəttə ki, bu ayədə qeyd olunan dərəcələr tək-tək möminlər üçün deyil, əksinə onların məcmusu bütün möminlər üçündür. Belə ki, qeyd olunan dərəcələr imanın zərurəti və nəticələrindəndir. İmanın müxtəlif mərtəbələri olduğu üçün onun müqabilində Allahın əta etdiyi dərəcələr də müxtəlifdir. İman mərtəbələrinin müxtəlifliyinə görə ola bilsin ki, möminlərdən bəzilərinin bir, bəzilərinin iki, bəzilərinin isə bir neçə dərəcəsi olsun. Aşağıdakı ayələr bu mənanı dəstəkləyir:

 

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجَالِسِ فَافْسَحُوا يَفْسَحِ اللَّهُ لَكُمْ وَإِذَا قِيلَ انْشُزُوا فَانْشُزُوا يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

«(Yer vermək və fəzilət əhlini irəli çəkmək üçün) qalxın!» – deyildiyi zaman qalxın ki, Allah da sizdən iman gətirənlərin və elm verilmiş kəslərin (dünyada və axirətdə) dərəcələrini yüksəltsin. Allah etdiklərinizdən xəbərdardır» («Mücadilə» surəsi, ayə 11).

 

هُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ

«Onlar (möminlər və kafirlər) Allah yanında təbəqələrdir (bu iki dəstənin hər biri digərinə nisbətdə, həmçinin, hər bir dəstə də öz fərdlərinə nisbətdə dərəcələrə bölünmüşdür) və Allah onların etdiklərini görəndir» («Ali-İmran» surəsi, ayə 163).   

    Beləliklə, demək olar ki, bəziləri tərəfindən ayədəki dərəcələrin behişt dərəcələri kimi təfsir olunması düzgün deyildir, baxmayaraq ki, bu  ikisi daim bir-birilə yanaşıdır.

 

İlahiyyatçı, Ülviyyə Ağayeva

Əllamə Muhəmməd Hüseyn  Təbatəbainin «Əl-Mizan» təfsiri əsasında hazırlandı.

 

Müəlliflik Hüququ Əbədi Nur Müəssisəsinə aiddir

 

 [...]

Read more 0

“Nəhl” 90-cı ayə

Rate this item
(1 Vote)

“Nəhl” 90-cı ayə

 

إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

“Allah ədalətə, ehsan və qohumlara haqlarını əda etməyə əmr edir və çox çirkin günahlardan, xoşagəlməz əməllərdən, zülm və həddi aşmaqdan çəkindirir. Sizə öyüd verir ki, bəlkə ibrət götürdünüz” (“Nəhl” surəsi, ayə 90).

 

Bu ayədə ictimai, insani, əxlaqi məsələləri özündə əks etdirən, İslamın ən əhatəli təlimlərindən söz açılır. Ayənin əvvəlində mühüm üç müsbət, üç mənfi olan altı əsas mətləbə toxunulur.

Ayənin əvvəlində deyir: “Allah ədalətə, ehsan və qohumlara yaxşılıq etməyə əmr edir”. “Ədalət”dən geniş, əhatəli və mükəmməl qanun varmı?

Ədalət – həmin qanundur ki, bütün varlıq aləmi onun ətrafında fırlanır. Göylər, yer və bütün varlıqlar ədalətlə durur. Bu geniş aləmin kiçik bir güşəsi olan insan cəmiyyəti də bütün varlığı bürüyən bu qanundan kənar, ədalətsiz öz sağlam həyatını davam etdirə bilməz.

“Ədaləti”in lüğəvi mənası “hər bir şeyi öz yerinə qoymaq”dır. Belə ki, hər cür azğınlıq, ifrat, təfrit, həddi aşmaq, ədalətin əksinə olaraq, başqalarının haqqını tapdalamaqdır.

Sağlam insan odur ki, onun bütün bədən üzvlərinin hər biri öz işini artırıb-azaltmadan yerinə yetirsin. Amma bir və ya bir neçə sistem öz işini düzgün yerinə yetirməsə onun mənfi təsiri bütün bədəndə özünü göstərəcək və mütləq bir xəstəliyə çevriləcək. İnsan cəmiyyəti də bir insanın bədəni kimidir, əgər ədalətə riayət olunmasa xəstələnəcək.

Ədalət bütün qüdrət, əzəmət və dərin təsirinə baxmayaraq böhranlı və istisna hallarda – təklikdə işə yaramır. Buna görə də ayədə ədalətin ardınca  “ehsan”ı gətirir. Başqa sözlə desək, insanın həyatı boyunca elə həssas anlar yaranır ki, onları yalnız  ədalətə əsaslanaraq həll etmək mümkün deyil. Burada güzəşt və fədakarlığa ehtiyac yaranır və bu ehsandan istifadə ilə gerçəkləşə bilir.  Məsələn tufan, sel, zəlzələ kimi fəlakətlər ölkənin bir hissəsini viran qoyduqda, camaat oturub ədalətli yardım, yaxud digər adi qanunların icrasını gözləsələr çətinlik həll olunmaz. Burada artıq daha çox fikri, cismi və maddi imkan sahibi olanlar fədakarlığa əl atmalı, mümkün qədər ehsan etməlidirlər. Əks halda fəlakətlər daha çox itkiyə səbəb olar. Bu iki qanun insan orqanizmində də hökm sürür. Adi halda bütün bədən üzvləri bir-birinə qarşılıqlı yardımla xidmət edir, bir üzv bütün bədən üçün işləyir və digər üzvlərin xidmətindən də bəhrələnir. Bu elə ədalətin özüdür.

Bədəndə bir üzv yaralandıqda və fəaliyyətini itirdikdə, digər üzvlər də onu unuda bilərmi? Yaralı üzvü himayə və qidalandırmaqdan çəkinə bilərmi? İnsan cəmiyyətində də bu iki hal mövcud olmasa cəmiyyət sağlam olmaz. İslami rəvayətlərdə ədl və ehsanın fərqində müxtəlif bəyanatlar gəlmişdir. Əli (ə) bir hədisdə buyurur:

“Ədalət – insanlara haqqını vermək, ehsan isə onlara qarşı alicənablıq etməkdir”.

Bəzilərinin fikrincə ədalət vacibatı əda etmək, ehsan isə müstəhəbatı yerinə yetirməkdir.

Amma qohumlara yaxşılıq etmək, ehsanın bir hissəsidir. Sadəcə olaraq ehsan bütün cəmiyyətə, ikincisi isə kiçik cəmiyyət sayılan qohumlara aiddir. Nəzərə alsaq ki, böyük cəmiyyət kiçik cəmiyyətdən təşkil olunur, onun təsiri bütün cəmiyyətdə görünür, vəzifə və məsuliyyətlər camaat arasında düzgün şəkildə bölünər. Belə ki, hər qrup əvvəlcə öz yaxınlarına yardım edər, nəticədə bütün zəif və ehtiyaclılar öz qohumlarının himayəsində olar.

Bəzi hədislərə görə “ذِي الْقُرْبَى”  “Peyğəmbərlərin yaxınları”,  yəni “Əhli-beyt imamları”dır və “وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى ”-da  məqsəd onlara “xüms vermək”dir.

Ayədə bu üç mətləb tamamlandıqdan sonra “üç” digər mətləbə toxunulur və deyilir:

 

وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

“Allah çirkin günahlardan, xoşagəlməz işlərdən və həddi aşmaqdan çəkinir”.

 

الْفَحْشَاءِ”-da məqsəd “gizlin”, “الْمُنْكَرِ”-dən məqsəd isə “aşkar günahlar”dır. “الْبَغْيِ” “hər cür həddi aşmaq, başqalarına zülm etmək, özünü üstün bilmək”dir.

Təfsirçilərin fikrinə görə əxlaqi rəzalətlərin kökü üç qüvvədən ibarətdir: şəhvət, qəzəb və şeytani xəyallardır. Şəhvət qüvvəsi insanı daha çox ləzzət almağa çağırır və əxlaqsızlıq və çirkinliklərə qərq edir.

Qəzəb qüvvəsi – insanı münkərə və camaatı incitməyə sövq edir. Şeytani təxəyyül isə üstünlük, məqam və inhisarçılığa çəkir ki, bu da nəticədə “başqalarının haqqını tapdalamağa” gətirib çıxarır.

Mütəal Allah bu üç ifadə ilə bu meyillərin tuğyan etməsinə qarşı xəbərdarlıq edir, bütün əxlaqi rəzalətləri əhatə edən ümumi bir bəyanla haqqa hidayət edir.

Ayənin sonunda bu altı mətləb üzərində yenidən təkid etməklə buyurur: “Allah sizə öyüd verir bəlkə ibrət alasınız”.

يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Peyğəmbər (s) bu ayəni ərəblərin məşhur alimi və şirk başçıları olan Vəlid ibn Muğeyrəyə oxudu. Vəlid dedi: “Qardaşoğlu, bir də oxu”. Peyğəmbər (s) təkrar etdi.  Vəlid dedi: “Xüsusi bir şirinliyi, gözəlliyi və nuru var, budaqları meyvə dolu, kökləri çox bərəkətlidir. Bu bəşər sözü deyil”.  Dünya səviyyəsində üç mətləbi: ədl, ehsan və yaxınlara yaxşılıq etməyi, diriltmək və üç mətləblə: fəhşa, münkər və həddi aşmaqla mübarizə, dünyanı abad etməyə, hər cür fəsadı təmizləməyə kifayət edər. Elə buna görə də məşhur səhabə ibn Məsud deyir: “Bu ayə Quranda ən mükəmməl xeyir və şər ayəsidir”.

Mərhum Muhəddis Qumi “Səfinətul bihar”da Peyğəmbərdən (s) nəql edir ki, o həzrət (s) buyurdu: “Qiyamət günü cəhənnəm atəşi üç dəstə ilə danışar: hakimlər, alimlər və varlılar”.

Hakimlərə deyər: “Ey Allahın qüdrət verdiyi kəslər! Siz ədalətə riayət etmədiniz!“ Bu zaman atəş onları bürüyər, necə ki, quşlar küncüt dənələrinə toplaşarlar”.

Alimlərə deyər: “Ey zahirini xalq üçün bəzəyib, Allaha üsyan edənlər!” Sonra onları bürüyər. Varlılara deyər: “Ey Allahın geniş imkanlar verdiyi kəslər! O, səndən sərvətinin az bir hissəsini insaf etməni istədi, sənsə xəsislik etdin”. Sonra onu  da sarar.

Müəlliflik Hüququ Əbədi Nur Müəssisəsinə aiddir

 

 [...]

Read more 0

Ehsan və zəkatın sirri

Rate this item
(1 Vote)

 

Ehsan və zəkatın sirri

 

Ariflərdən biri buyurub: «Malın ehsan və zəkatının sirri bəndənin sınağıdır və onda üç sirr var:

  1. Şəhadəteyni deyən hər bir kəs, Məbudun təkliyini iqrar edir və tövhidi lazım bilir. Əgər öz dediyinə və şəhadətinə kamil şəkildə vəfa etmək istəyirsə, Allahdan başqa heç bir Məbudu qəbul etməməlidir. Çünki məhəbbətdə şəriklik mümkün deyil. Tövhidi dillə demək faydasızdır. Məhəbbətin dərəcəsini yalnız istədiyi şeyləri ayırmaqla ölçmək olar. Mal-dövlət də insanın sevdiyi şeylərdəndir. Çünki onunla dünyadan faydalanır. İnsan mal-dövlət vasitəsilə bu dünya ilə ünsiyyət qurur. Mal-dövlət insanı Məhbubu ilə görüşməyinə vasitə olan ölümdən ayırır. Buna görə də insan onun vasitəsilə imtahan olunur, necə ki, Allah-təala buyurub: «Allah möminlərin canını və malını onlardan alıb ki, əvəzində onlara behişt versin».
  2. Bəşəriyyəti həlak edən paxıllıq kimi rəzil sifətlərdən insanların paklanması.

 

Peyğəmbər (s) buyurub: «Üç şey insanın həlak olmasına səbəb olar: insanın itaət etdiyi paxıllıq, həvayi-nəfsi və insana qələbə çalan təkəbbür və qürur».

Qurani-Kərimdə buyurulur: «Paxıllıqdan amanda qalanlar düz danışanlardır». Paxıllıq sifəti yalnız o zaman aradan gedər ki, insan öz malından bəxş etməyə adət etsin.

Təbii ki, sevdiyimiz şeylərdən ayrılmaq çətindir. Yalnız özümüzü bu işə məcbur etməliyik ki, adət şəklini alsın.

Bu elə bir işdir ki, əvvəldə olduqca çətin olur, çox təkrar etməklə isə nəfsin adətinə çevrilir və insanın sevinc və şadlığına səbəb olur. Bu yolla ehsan öz sahibini xoşagəlməz sifətlərdən paklayır. Əlbəttə diqqət etmək lazımdır ki, hər bir kəsin paxıllıq sifətindən paklanması Allah yolunda etdiyi yaxşılıq miqdarında olur.

  1. Allah nemətlərinin şükrünü yerinə yetirməkdir, çünki Allah-təala hər bir bəndəyə həm canını, həm də malını nemət verib. Canın şükrü bədənin ibadətilə, malın şükrü onun Allah yolunda xərclənməsi ilədir. Bir kəs üçün bu çox böyük bir rəzillikdir ki, ona ehtiyacı olan və ruzisi olmayan fəqiri görə, amma İlahi nemətin şükrünü yerinə yetirməkdə və o fəqiri başqalarından ehtiyacsız etməkdə nəfsi ona mane ola.

 

Yaxşılıq etmək istəyən bir şəxs qəlbində xeyirxahlıq hissi qaynayan zaman fürsəti qənimət bilib ehsan etməlidir. Bu zamanməbadə şeytan ona vəsvəsə edib onu xeyir işindən saxlaya. İnsan gərək fəqirisorğu-sual etmədən ehsan etməlidir. Çünki hədislərdə gəlib ki, sorğu-sualdan sonra olunan ehsanın heç bir dəyəri yoxdur.Çünki o yaxşılıq heç də əvəzsiz verilmiş hesab edilmir. Onun əvəzində sailin abrı aradan gedir. Yaxşılıq etmək üçün şərəfli ayları və vaxtları məs: Ramazan ayı, Zilhiccə ayı, Qədir Xum bayramı və Məkkə, Mədinə kimi şərəfli yerləri  seçmək lazımdır.

Müstəhəb ehsan elə verilməlidir ki, sağ əlin verdiyindən, sol əlinin xəbəri olmasın.

İmam Sadiq (ə) buyurub: «And olsun Allaha, gizlində verilən sədəqə aşkarda verilən sədəqədən yaxşıdır».

İmam Sadiq (ə) İşa namazından sonra gecənin bir yarısı kisəni çörək, pul və ətlə doldurub çiyninə alar və Mədinə fəqirlərinin yaşadığı yerə tərəf yollanardı.Apardıqlarını fəqirlərin arasında elə paylayardı ki,heç kəs onu tanımasın. Yalnız o həzrət (ə) dünyadan köçdükdən sonra fəqirlər onun kim olduğunu bildilər.

Peyğəmbər (s) buyurub: «Gizlində verilən sədəqə Allahın qəzəbini söndürər».

İmam Sadiq (ə) buyurub: «Allahın vacib buyurduğunu aşkarda icra etmək gizlində etməkdən daha yaxşıdır. Allahın müstəhəb buyurduğunu isə gizlində etmək aşkarda etməkdən daha yaxşıdır».

Peyğəmbərdən (s) soruşdular: Hansı sədəqə daha yaxşıdır? Cavabında buyurdu: «O sədəqə ki, onu verən zamansağlam olasan, yaşamaq arzun ola və fəqirlikdən qorxasan və daha gözləməyəsən ki, canın hülqumuna çata (yəni ölümün yaxınlaşa) və deyəsən ki, filan şeyi filankəsə verin».

 

Yaxşılıq edənin vəzifələri

Yaxşılıq edən şəxs öz yaxşılığını az hesab etsə, Allah yanında böyük hesab olunar. Yaxşılıq sahibibu işdə Allahın lütfünü və savabını yadına salmalıdır.

 

İmam Sadiq (ə) buyurub: «Üç xüsusiyyət olmasa, etdiyin yaxşılıq qəbul olunmaz: onu kiçik hesab etmək, gizlində vermək və verərkən tələsmək (yəni yaxşılıq etməyi təxirə salmamaq). Əgər yaxşılığı kiçik saysan, onu Allah yanında böyük etmisən, əgər onu gizlin etsən, kamala çatdırarsan və verəndə tələssən, onu dadlı etmisən. Əgər belə etməsən, ehsan bərəkətsiz və batil olar».

Yaxşı olar ki, ən yaxşı, ən çox sevdiyin və şəkk-şübhədən uzaq olan bir şeydən ehsan edəsən. Qurani-Kərim bu barədə buyurur: «İstədiyiniz şeylərdən ehsan etməsəniz, yaxşıların məqamına çata bilməzsiniz».

Başqa bir yerdə buyurub: «Təmiz yolla ələ gətirdiklərinizdən ehsan edin».

Hədislərdə buyurulur ki, sədəqə dilənçinin əlinə keçməzdən əvvəl Allah-təala onu öz əlinə alar. Bəli, sədəqələri alan Allahdır. Buna görədir ki, Quran ayələrində gəlib: Allaha qərzul-həsənə – yəni gözəl borc verən kimdir? Ehsan edən şəxs sədəqə verdiyi şəxsdən onun üçün dua etməsini istəməlidir. Çünki hədislərdə dilənçinin, ehtiyac sahibinin duasının müstəcəb olması qeyd olunmuşdur. Əgər hər hansı bir səbəbüzündən dilənçini özündən uzaqlaşdırmaq istəyən şəxs bu işi yalnız məhəbbətlə etməlidir. Çünki hədislərdə belə gəlmişdir: "Dilənçiyə az da olsa bir şey verməklə ehtiram et, yaxud onu mehribanlıqla uzaqlaşdır."

Hədislərdə buyurulub ki, "insan gərək az bir şey bağışlamaqdan utanmasın. Çünki bir şəxsi naümid etmək hər şeydən daha kiçikdir."

Həmçinin, minnət qoymaqdan və əziyyət etməkdən çəkinsin ki, Qurani-Kərim bu barədə buyurub:   «Öz sədəqələrinizi minnət qoymaqla batil etməyin».

 

Sədəqə istəyənin vəzifələri

Yaxşıdır ki, dilənçi ona edilən yaxşılığı Allahın əmriolduğunu bilməlidir və yalnız  ehtiyacı olan mühüm işlər üçünbaşqalarından bir şey istəməlidir. Dilənçinin gərək ibadət üçün qəlbi və fikri asudə olsun.O, Allaha şükr etməli, ona hədiyyə edənlərə təşəkkür və onlar üçün dua etməlidir. O həmçinin bütün nemətlərin Allah tərəfindən olduğunu bilməli və Ona sitayiş etməlidir.

Peyğəmbər (s) buyurub: «İnsanlara təşəkkür etməyən Allaha da şükr etməz».

Möminlər üçünən yaxşısı budur ki, bacardıqca başqalarından bir şey istəməsinlər. Çünki başqalarından bir şey istəmək öz ardınca xarlıq, fəqirlik və Qiyamət gününün uzun-uzadı hesabını gətirir.

Bir gün Peyğəmbər (s) öz səhabələrinə dedi: «Mənimlə beyət etmirsiniz?»

Dedilər: «Ya Rəsuləllah, səninlə beyət etmişik axı».

Peyğəmbər (s) dedi: «Bu dəfə beyət edin ki, camaatdan bir şey istəməyəcəksiniz».

Bundan sonra bəzən elə olurdu ki, onlardan birinin əlindən əsa düşdükdə, özü əyilib onu qaldırırdı və heç kəsə demirdi ki, onu versin.

Rəsuli-Əkrəm (s) buyurub: «Əgər sizlərdən biriniz bir kəndir götürüb onunla bir quru ağacı kürəyinə alıb çəkə və sata, bununla da abrını qoruya, bu dilənçilik etməkdən daha yaxşıdır».

Həmçinin buyurub: «Hər kəs bizdən bir şey istəsə, verərik, hər kəs öz ehtiyacını izhar etməsə, Allah onu ehtiyacsız edər».

İmam Sadiq (ə) buyurub: «O kəs bizim şiəmizdir ki, acından ölsə də heç kəsdən bir şey istəməsin».

Yenə buyurub: «Əgər dilənçi bilsə ki, bu işi görməklə necə ağır bir işi öz çiyininə götürüb, heç kəsdən bir şey istəməz. Və əgər ehsan edən bilsə ki, öz paxıllığı ilə necə bir günah edib, heç vaxt dilənçini əliboş qaytarmaz».

Həmçinin buyurub: «Hər kəs ehtiyacı olmadan dilənçilik edərsə, Cəhənnəm atəşini yeyən kəs kimidir».

 

İlahiyyatçı,Ülviyyə Ağayeva

İstifadə olunan mənbə: Seyyid Abdullah Şübbərin «Əxlaq» əsəri  

 

Müəlliflik Hüququ Əbədi Nur Müəssisəsinə aiddir

 

 [...]

Read more 0

Oruc – ilahi eşq, sədaqət və ixlas sınağı

Rate this item
(1 Vote)

Oruc – ilahi eşq, sədaqət və ixlas sınağı

 

Əziz oxucular, böyük arif və əxlaq ustadı Ayətullah Mirzə Cavad Məliki Təbrizinin “Əl-muraqibat” əsərindən oruc ibadəti ilə bağlı bəzi maraqlı məsələləri xülasə ilə sizin nəzərinizə çatdırırıq: 

     Adi adamlar orucu və həmçinin hər bir ibadəti yalnız bir vəzifə bilir və zəhmətlə yerinə yetirirlər. Halbuki arif insanlar onu ilahi bir lütf bilib vacib olunmasını bəndələr üçün Allah tərəfindən böyük bir nemət kimi qəbul edirlər. Belə ki, onu sevinc və xoşhallıqla qarşılayırlar, vəzifə kimi qəbul etmirlər.

     Bundan daha da üstünü Allahın xitabından ləzzət alıb şad olurlar.  “Ey iman gətirənlər! Oruc sizin üçün yazılmışdır” ayəsi barəsində İmam Sadiqin (ə) belə buyurduğu nəql olunur: “Xitabın ləzzəti əməlin çətinliyini aradan apamışdır”. Allaha və onun haqqına arif olan bəndə belə olmalıdır. Bəndə Allahı tanıdıqda Onu sevir, belə olduqda Allah  da onu sevir. Bu tərtiblə onun Allahla oln bütün müamiləsi məhbubun məhbub ilə olan müamiləsinə çevrilir. Elə bir məhbub tanıyırsan ki, məhbuba xidmət onun üçün çətin olsun?

Xüsusilə, bu xidmət Onun tərəfindən bir lütf olmaqdan əlavə üns və kəramət məclisinə bir dəvət olduğu vaxt məhbub Onun bütün istəklərini yerinə yetirməklə məhəbbətini əldə etməyə çalışır, ondan istənilməsə belə bütün qüvvəsini bu yolda sərf etməyi səadət bilir. Beləcə Allahın razı olduğu işləri yerinə yetirmək onun üçün sevimli işə və istəyə çevrilir. İlahi göstərişləri tam şövqlə və minnətdarlıq hissi ilə yerinə yetirir. Niyyətində Allahın razılığından başqa bir şey olmur və onu heç bir savab, Cənnət və Allah nemətlərini əldə etmək niyyəti ilə qarışdırmır, o ki olsun riya, şöhrət və Allahdan başqasının razılığını qazanmaq niyyəti ilə. 

Ey aqil, tutduğun oruc haqqında düşün. Əgər saf niyyət ilə tutsan oruc tutanların və müxlislərin bütün ali dərəcələrinə nail olar, mələklər xidmətində durarlar. Hətta Allah qeylulə yuxunda sənə su içirib yemək yedirər.  

Lakin riya və şöhrət əldə etmək üçün oruc tutsan xar və zəlil olub şeytana ibadət edənlərdən hesab olunar, dörd adla çağırılarsan: Ey hiyləgər! Ey facir! Ey yalançı! Ey riyakar! Və eləcə atəşə layiq olarsan. Aqibətlərin bu müxtəlifliyi niyyətlərin müxtəlif olması üzündəndir.

Əgər qəlb və niyyət məsələsi bu qədər əhəmiyyətli olmasaydı Allah-təala Quranda “Şəms” surəsində nəfsini təzkiyə etmiş şəxsin bədbəxt olacağına on bir dəfə and içməzdi. Bu cəhətdən insan var-qüvvəsi ilə çalışmalıdır ki, ixlasda sidq dərəcəsinə çatmaq üçün niyyətini saflaşdırsın.

“İqbal” kitabında xalis orucun xüsusiyyətləri və onu riya ilə tutulan orucdan ayırmağın meyarları bəyan olunmuşdur ki, burada onları qısaca olaraq qeyd etmək yerinə düşərdi:

  • Müstəhəb oruc tutmuş bir şəxs bir qrup oruc tutanların yanında orucunu sındırmaqdan utanırsa, onun orucu şübhəlidir. Çünki bu oruc insanların qəlblərinə yaxın olmaq üçündür.
  • Əgər Allahdan başqasının sənin orucundan xəbərdar olmasını istəyirsənsə, məsələn: güman edirsən ki, bir şəxs sənin oruc tutduğunu bilsə sənə dünyəvi xeyiri dəyəcək, sənə olan hörmət, tərif və simpatiyası çoxalacaq. Hətta başqalarının bilməsinə olan meyl oruca olan rəğbətə təsir etməyəcək dərəcədə olsa belə, əgər camaatın sənin oruc tutmağından agah olması xoşuna gəlirsə, orucun naqis, özün isə alçaq bir bəndə olacaqsan.
  • Əgər çoxlu oruc tutanlarla birlikdə oruc tutduqda sevincli, tək oruc tutduqda isə süst olursansa, deməli oruc tutanların çoxluğu sənin niyyətinə və əməlinə təsir edir və bu təsirin ölçüsü qədər ixlas da qaralır və oruc da naqis olur.
  • Orucdan məqsədin savab əldə etmək üçündür və ya Allah istədiyi üçün? Əgər savab üçündürsə bil ki, bu əməlinlə deyirsən ki, Allah Ona itaət etmək üçün oruc tutmağıma və böyüklüyümə görə ibadət olunmağa layiq deyil. Əgər rüşvəti olmasaydı Ona ibadət etməz, yaxşılıqların haqqına riayət etməz, uca məqamların ehtiramını qorumazdım.
  • Əgər iftarın rəngarəng olması, yeməklərin çoxluğu və ləzzəti oruc tutmaqda şövqünü artırsa, deməli şövqün çoxluğu qədər oruc əvvəldən axıradək Allahdan başqası üçün olub.

 

Qeyd olunan afətlərin dərəcələrinə gəlincə onlardan bəzisi orucun batil olmasına, bəzisi isə yalnız orucun ali dərəcəyə çatmasına mane olur.

Bəli, ariflər əməllərinin çoxunu tamah və ya qorxu üzündən deyil, əksinə Pərvərdigarın nuru, əzəməti və böyüklüyünə görə yerinə yetirir, Onun üçün təvazökarlıq edir və Ona ibadət edirlər.

 

Müəlliflik Hüququ Əbədi Nur Müəssisəsinə aiddir

 

 [...]

Read more 0

İlahi məğfirətə nail olmağın yolları

Rate this item
(1 Vote)

İlahi məğfirətə nail olmağın yolları

 

İlahi məğfirətə nail olmaq üçün bir neçə yol vardır. İnsan o yolların vasitəsi ilə öz ruhunu paklasa, Allahın razılığını qazanar və Onun məğfirətə nail olar. Onlar aşağıdakılardır:

 

1. İslam dinini qəbul etmək.

 

قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ مَا قَدْ سَلَفَ وَإِنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْأَوَّلِينَ

“Kafirlərə de: “Əgər (küfrdən) əl çəksələr (və İslamı qəbul etsələr) keçənlər (günahlarına görə çəkməli olduqları cəzalar, əməllərinin qəzası, kəffarələr, Allaha olan borcları və axirət əzabları) onlara bağışlanar. (Amma) əgər (küfrə və haqq ilə mübarizəyə) qayıtsalar, şübhəsiz, (Bizim) əvvəlkilərin (barəsindəki) yolu(muz, Bizim itaətsiz azğınları həlak və məhv etmək barəsindəki ənənəvi qanunumuz) keçmişdir (və bunlarla da elə rəftar edərik)” (“Ənfal” surəsi, ayə 38).

Bu ayədən aydın olur ki, İslamı qəbul edən insanın bütün keçmiş günahları bağışlanır. Bu bütün İslami rəvayətlərdə ümumi bir qanun kimi gəlmişdir və hədislərdə “İslam özündən əvvəlkiləri örtər” ifadəsi ilə qeyd edilmişdir. Amma ayənin ardınca buyurulur: “Əgər əvvəlki əməllərinə qayıtsalar, Allahın əvvəlkilər haqqındakı sünnəti onlara da aid olar”.

2. Tövhid və inam.

 

يَا قَوْمَنَا أَجِيبُوا دَاعِيَ اللَّهِ وَآمِنُوا بِهِ يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُجِرْكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ 

“Ey bizim qövmümüz! Allahın dəvətçisini (İslam Peyğəmbərini) qəbul edin və ona iman gətirin ki, Allah bəzi günahlarınızı (İslamdan qabaq Allahın qanunlarına qarşı çıxmağınızı) bağışlasın və (axirətdə) sizə ağrılı əzabdan sığınacaq versin” (“Əhqaf” surəsi, ayə 31).

 

İnsan ən çox öz günahlarından və Qiyamətin ağır əzabından qorxur. Buna görə də ayə bu iki məsələyə arxayınlıq verir ki, hər şeydən əvvəl diqqəti cəlb etsin.

إِنَّا آمَنَّا بِرَبِّنَا لِيَغْفِرَ لَنَا خَطَايَانَا وَمَا أَكْرَهْتَنَا عَلَيْهِ مِنَ السِّحْرِ وَاللَّهُ خَيْرٌ وَأَبْقَى

“Həqiqətən, biz Öz Rəbbimizə iman gətirdik ki, günahlarımızı (şirk etiqadımızı və əməldəki günahlarımızı) və sənin bizi vadar etdiyin sehri bağışlasın. Allah daha yaxşı və əbədidir” (“Ta-ha” surəsi, ayə 73).

3. Allah qarşısında xof və təvazö

 

إِنَّ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ

“Əlbəttə, öz Rəbbindən gizlində (camaat onu görmədiyi halda belə) qorxanlar üçün bağışlanma və böyük bir mükafat vardır” (“Mülk” surəsi, ayə 12).

 

Əgər insan gizli günah etməsə, aşkar günahda etməz. Bu kəlmə həmçinin, günahlardan çəkinməkdə və İlahi əmrləri yerinə yetirməkdə ixlaslı (pak niyyətli) olmaq mənasını da verir. Çünki gizli əməldə riya olmaz. Ayədə qeyd olunan məğfirət və mükafat o qədər böyükdür ki, hamı üçün gizlidir.

4. Həqiqi tövbə

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحًا عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ

“Ey iman gətirənlər, Allaha – xalis bir tövbə edin, ümid olunur ki, Rəbbiniz sizin günahlarınızı örtsün və sizi (evlərinin və ağaclarının) altından çaylar axan Cənnətlərə və bağlara daxil etsin” (“Təhrim” surəsi, ayə 8).

Bu ayə Cəhənnəm atəşindən xilas olmağın yolunu göstərərək buyurur: “Ey iman gətirənlər, Allaha xalis tövbə edin!”

Həqiqi tövbənin 2 xüsusiyyəti var:  sidq ürəklə tövbə etmək və tövbədə möhkəm olmaq.

Tövbənin 5 əsası var: günahı tərk etmək, peşmançılıq, onu həmişəlik tərk etmək qərarına gəlmək, keçmişlərin əvəzini ödəmək və istiğfar.

Tövbənin 5 faydası var:

1) Günahların və pisliklərin bağışlanması;

2) İlahi nemətlərin bol olduğu Cənnətə daxil olmaq;

3) Qiyamət gününün rüsvayçılığından amanda qalmaq;

4) Onların iman və əməl nuru behiştə gedən yollarını işıqlandırar;

5) Allaha diqqətləri daha da artar, çünki Allah dərgahına üz tutublar.

 

Tövbə – Allahın rəhmətinə doğru açılan qapı

 

İnsan çox zaman, xüsusilə də Allaha doğru gedən  yolda bir sıra xətalara yol verir. Əgər geri qayıtmağa yol olmasaydı, məyus olar və həmişəlik yoldan qalardı.

İslam günahkarları tərbiyə sistemində fövqəladə əhəmiyyətə malik olan tövbəyə doğru çağırır.

Rəvayətlərdə tövbə etməyə o qədər təkid olunur ki, imam Baqirdən (ə) gəlmiş bir hədisdə buyurulur: “Allah-təala bəndəsinin tövbəsindən, zülmət gecədə biyabanda öz yükünü itirib, sonradan tapan şəxsdən də çox sevinir”.

Tövbə yalnız dilin tərpənişi və “əstəğfirullah” demək deyil. Tövbə edərkən tövbənin şərtlərinə kamil əməl etmək lazımdır ki, tövbə suyu günahın bütün pis nəticələrini insanın can və ruhundan yuyub apara bilsin.

5. Allah Rəsuluna (s) tabe olmaq

 

إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ 

“Həqiqətən, Allah Adəmi, Nuhu, İbrahimin ailəsini və İmranın ailəsini (öz zamanlarındakı) bütün aləmdəkilərdən üstün etdi” (“Ali-İmran” surəsi, ayə 33).

Peyğəmbərə (s) həqiqi məhəbbətin göstəricisi onun göstərişlərinə əməli olaraq tabe olmaqdır.

Allahı sevdiyini iddia edən şəxsin ilk əlaməti Onun elçisinə (s) tabe olmaqdır. Həqiqi məhəbbət mütləq əməldə özünü büruzə verər və aşiq daim məşuqunun istəkləri uğurunda çalışar.

6. İlahi təqva

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقَانًا وَيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

“Ey iman gətirənlər, əgər Allahdan qorxsanız, O, sizə (haqla batili bir-birindən) ayırd edən bir qüvvə verər, sizin (kiçik) günahlarınızı təmizləyər, və sizi(n böyük günahlarınızı) bağışlayar. Allah böyük lütf və ehsan sahibdir” (“Ənfal” surəsi, ayə 29).

 

İman və təfəkkür – bu qısa və məna dolu kəlmə insanın taleyini müəyyənləşdirən ən mühüm məsələyə aydınlıq gətirir.

İnsanı qələbəyə doğru aparan yol daim enişli-yoxuşlu olub. İnsan o yolu yaxşı görməsə, tanımasa və ehtiyat etməsə elə süqut edər ki, ondan əsər-əlamət qalmaz. Bu yolda ən əhəmiyyətli məsələ haqqında batili, yaxşı ilə pisi, dostla düşməni, fayda ilə zərəri, səadət və bədbəxtlik amillərini tanımaqdır. Əgər insan bu həqiqətləri yaxşı tanısa məqsədə çatmaq onun üçün asan olar. Çünki çox zaman insan səhv edib batili haqq olaraq qəbul edir. Bu zaman güclü təfəkkür, uzaqgörənlik və nuraniyyət insanın köməyinə gəlir.

Həmin ayədə buyurulur ki, bu təfəkkür və baxış təqva ağacının meyvəsidir. Amma təqva və pərhizkarlıq insana necə iti düşüncə və aydın baxış verə bilər?

Əvvəla, insanın ağılı həqiqətləri kifayət qədər dərk edə bilir. Amma qəzəb, həsəd, tamah, şəhvət, dünyaya ifrat bağlılıq ağılı dumanlandırır. Bu halda insan haqla batili seçə bilmir. Təqva isə bu dumanı aradan aparıb haqqın çöhrəsini işıqlandırır.

İkincisi, bilirik ki, bütün kamallar haqqın kamalının süalarıdır. İnsan Allaha yaxınlaşdıqca mütləq kamalın daha güclü şüaları onun vücudunda əks olunur. Buna əsasən, deyə bilərik ki, bütün elm və biliklər Onun elmindən qaynaqlanır. İnsan təqva, nəfsin həva-həvəslərindən çəkinməklə Allah-təala yaxınlaşır və beləliklə o, elm və bilikdən daha çox faydalanmış olur:

وَاتَّقُوا اللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ 

“Allahdan qorxun! Allah sizi öyrədir və Allah hər şeyi biləndir” (“Bəqərə” surəsi, ayə 282).

Üçüncüsü, əqli təhlillər də göstərir ki, təqva ilə həqiqətləri dərk etmək arasında əlaqə var. Çünki bir cəmiyyətdə ki, onun mehvəri həvayi-həvəsdir və təbliğat vasitələri fəsad, azğınlıq, əxlaqsızlığı yayır, televizor telekanalları həva-həvəsə xidmət edir, belə bir cəmiyyətdə haqla batili, yaxşı ilə pisi ayırmaq çoxları üçün çətin bir məsələdir.

Təqva dedikdə, yalnız əməli təqva deyil, eyni zamanda fikri və əqli təqva da nəzərdə tutulur.

Fikri təqva – yəni düzgün və əhəmiyyətli məsələlər haqqında düşünmək, təhqiq etmədən heç bir məsələyə etiqad etməmək. Fikri təqvaya yiyələnmədən insan asanlıqla düzgün nəticəyə gələ bilməz.

Dördüncüsü, pərhizkarlığın başqa faydası haqqında Qurani-kərimdə belə buyurulur:

“Allah sizin günahlarınızı örtər və onların təsirini vücudunuzdan təmizləyər”.

“Allahdan başqa heç kimin bilmədiyi başqa mükafatlar da sizi gözləyir. Çünki Allah-təala böyük ehsan (fəzl) sahibidir”.

“Ey iman gətirənlər, Allahdan qorxun, doğru və möhkəm söz danışın! Əgər (belə etsəniz) Allah sizin əməllərinizi islah edər və günahlarınızı bağışlayar. Hər kəs Allaha və Onun Rəsuluna itaət etsə, həqiqətən, böyük bir səadətə nail olar” (“Əhzab” surəsi, ayə 70-71).

Təqva dilin – ilahi sözün sərçeşməsinin islahına səbəb olur. Haqq söz danışmaq insanın əməllərini islah edər, saleh əməl isə günahların bağışlanmasına səbəb olar:

 إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ

“Yaxşılıqlar günahları aradan aparar” (“Hud” surəsi, ayə 114).

 

Əxlaq alimlərinin nəzərincə: “Dil bədənin ən bərəkətli üzvüdür və itaət, hidayət və islah üçün ən təsirli vasitədir, eyni halda da bədənin ən təhlükəli və ən çox günah edən üzvüdür. Belə ki, təxminən böyük günahlardan otuzu bu üzv vasitəsilə yerinə yetirilir”.

Peyğəmbər (s) buyurur: “Allah bəndələrindən heç birinin imanı kamil olmaz, qəlbi düz olmasa. Qəlbi düz olmaz, dili düz olmayınca”.

Bundan da üstün qələbə və hidayət ola bilməz ki, insanın əməlləri pak, günahları bağışlanmış olsun və Allah qarşısında üzüağ olsun.

7. Ləyaqətli əməl

إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ 

“Səbr edib yaxşı işlər görənlər müstəsnadır. Bağışlanma və böyük mükafat məhz onlar üçündür” (“Hud” surəsi, ayə 11).

 

Yaxşı əməlin iki təsiri var: biri günahların yuyulması, digəri böyük mükafatlar.

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ 

“Allah iman gətirib yaxşı işlər görən kəslər üçün bağışlanma və böyük mükafat olacağını vəd etmişdir” (“Maidə” surəsi, ayə 9).

8. Sədəqə vermək

إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

“Əgər sədəqələri aşkar etsəniz o, yaxşı bir işdir və əgər onu yoxsullara gizli şəkildə versəniz bu, sizin üçün daha yaxşıdır və (Allah) günahlarınızdan təmizləyər. Allah əməllərinizdən xəbərdardır” (“Bəqərə” surəsi, ayə 271).

 

Şübhəsiz ki, Allah yolunda aşkar və gizli sədəqə verməyin faydaları var.

Aydın olur ki, Allah yolunda sədəqə vermək insanın günahlarının bağışlanmasında dərin təsir qoyur. Bu sədəqənin miqdarına və ixlasa bağlıdır. Əhli-beytdən (ə) olan bir hədisdə buyurulur: “Gizli sədəqə vermək Allahın qəzəbini söndürür və su odu söndürdüyü kimi insanın günahlarını aradan aparır”.

9. İstiğfar

وَمَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَحِيمً

“Hər kimi pis iş görsə, yaxud özünə zülm etsə, sonra Allahdan bağışlanma diləsə, Allahın bağışlayan və mehriban olduğunu görər” (“Nisa” surəsi, ayə 110).

 

İstiğfar – həqiqi tövbənin elə bir təsiri var ki, insan onu öz varlığının dərinliklərində hiss edir. Digər tərəfdən günahın pis nəticələri Allahın bağışlanması ilə aradan gedir, insan Allaha yaxınlaşdırır.

Bir şəxs imam Sadiqin (ə) yanında “əstəğfirullah” dedi. İmam (ə) buyurdu: “Bilirsənmi istiğfarın mənası nədir? İstiğfar uca məqamlı şəxslərin dərəcəsidir və onun 6 mənası var:

1. Keçmiş günahlardan peşman olmaq;

2. Günahı təkrar etməmək qərarına gəlmək;

3. Camaatın haqqını qaytarmaq;

4. Zay olmuş bütün vacibatları yerinə yetirmək;

5. Bədənində haramdan bitmiş ətləri qəm-qüssə ilə əritmək;

6. Günahın şirinliyini daddığın kimi itaətin əziyyətini də dadmaq – bundan sonra “əstəğfirullah” de”.

 

10. Allah yolunda cihad

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى تِجَارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ

تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ 

“Ey iman gətirənlər, sizə elə bir ticarət (yolu) göstərimmi ki, sizi ağrılı əzabdan qurtarsın”.

“Allah və Onun Rəsuluna iman gətirin və Allah yolunda mallarınızla və canlarınızla cihad edin. Əgər bilsəniz, sizin üçün daha xeyirlidir” (“Səff” surəsi, ayə 10-11).

İman və cihad misilsiz, mənfəətli bir ticarətdir. Şübhəsiz ki, Allahın bu faydalı ticarətə ehtiyacı yoxdur. Onun bütün mənfəətləri möminlərə aiddir. Ayədən başa düşülür ki, Peyğəmbərə (s) tabe olmaq Allaha tabe olmaqla bərabərdir.

Həmçinin, cihad iki növü zikr olunur:

1. Mallarınızla; 

2. Canlarınızla.

Bu iki növ cihad daim birlikdə və bərabər tutulmalıdır. Mal ilə olan cihadın canla olan cihaddan əvvəl gəlməsi onun üstünlüyünü göstərmir. Bu ona görədir ki, malla olan cihad canla olan cihadın müqəddiməsidir. Odur ki, əvvəl gəlib.

Bütün döyüşlərin maddi bazaya ehtiyacı var. Bəzilərinin həm mal, həm də canla cihad etməyə imkanı var. Bəzilərinin isə yalnız canı var və canlarını qurban verməyə hazırdır. Axirət nemətləri haqqında danışarkən ilk növbədə insan günahlarının bağışlanması barədə düşünür. Çünki insanın əsas narahatlığı günahlarındandır. Əgər günahlar bağışlansa insan qurtulmuş olar. Buna görə də bu ifadə göstərir ki, şəhidlərə ilk hədiyyə onların bütün günahlarının bağışlanmasıdır.

11. İnsanlara qarşı güzəşt və mehribanlıq

وَلَا يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

“Sizin maddi baxımdan üstün və dolanışıqda rifah içində olanlarınız qohumlara, yoxsullara və Allah yolunda hicrət edənlərə bəxşişi tərk etməyə and içməsinlər. Gərək (onların acıdil və kobud olmalarını) əfv etsinlər və (təqsirlərindən) keçsinlər. Məgər Allahın sizi bağışlamasını istəmirsiniz? Allah çox bağışlayan və mehribandır” (“Nur” surəsi, ayə 22).

Ayədə buyurulur: necə ki, öz günahlarınızın bağışlanmasını istəyirsiniz özünüz də başqalarına qarşı güzəşt və əfvi unutmayın.

Bu ayə bu günün, sabahın və gələcəyin müsəlmanları üçün böyük bir dərsdir. Əgər bəziləri günah və xətaya yol verirlərsə, onları həddən artıq ağır cəza ilə cəzalandırmaq olmaz. Onlar İslam cəmiyyətindən uzaqlaşdırılsalar düşmənin ağuşuna düşər (qapısını döyər) və onlardan birinə çevrilərlər.

12. Böyük günahlardan çəkinmək

إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبَائِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيمًا

“Əgər sizə qadağan olunmuş böyük günahlardan çəkinsəniz, Biz sizin kiçik günahlarınızı silər və sizi şərəfli bir yerə daxil edərik (Günahların böyük və kiçik adlandırılmaları onların fərdi və ya ictimai fəsadlarına görədir. Amma əslində Allaha itaətsizlik olması baxımından götürüldükdə bütün günahlar böyükdür)” (“Nisa” surəsi, ayə 31).

Böyük günahlar haqqında Əhli-beytdən (ə) gəlmiş hədislərdə belə buyurulur: “Böyük günahlar Allahın onlar üçün Cəhənnəm atəşi vəd etdiyi günahlardır”.

 

Müəlliflik Hüququ Əbədi Nur Müəssisəsinə aiddir

 

 

2009 / 02 (006)[...]

Read more 0

Dostların veb səhifələri

909846
bu gün
Dünən
Bu həftə
Keçən həftə
Bu ay
Keçən ay
Bütün günlər
297
11746
23024
747023
113606
121951
909846

sizin IP ünvanınız: 23.22.240.119
2018-01-23 02:22

logo ebedinur

“ƏBƏDİ NUR”- Quran maarifi mərkəzi 2006 ci ildə Quran sevərlərə xidmət üçün təsis edilmişdir.

Əziz həmvətənlərimiz, gəlin bu ilahi və nurani nemətdən uzaqlaşmayaq!